previous pauseresume next

حاكميت باليني

حاکمیت بالینی چهار چوبی است که در آن سازمان های ارائه دهنده خدمات بالینی در قبال بهبود دائمی کیفیت پاسخگو بوده و آنچه اهمیت دارد لزوم بهبود کارائی ، اثربخشی و ایمنی بیماراست.

هدف اصلی حاکمیت بالینی ارتقاء مستمر کیفیت خدمات است و نیازمند فرهنگی است که در آن سازمان و اعضای تیم بالینی :

۱- موضوعات کیفیتی را به عنوان هسته و پایه کار خود قلمداد می کنند.

۲- با یکدیگر مشارکت کرده تا عملکرد را ارتقاء بخشند .

۳- توسعه فردی و آموزش را ارج نهند.

۴- استانداردهای مراقبتی را اجرا کنند.

بعبارت دیگر ؛ حاکمیت بالینی یعنی انجام:

کار درست در زمان درست به شیوه درست در مکان درست به بیمار درست. 



 

مدل حاکمیت بالینی

مدل پیشنهادی معرفی شده از طرف وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی برگرفته از سیستم طب انگلستان و به صورت ۷ محور است.

۱- مشارکت بیمار و جامعه

۲- آموزش و مهارت آموزی

۳- مدیریت خطر و ایمنی بیمار

۴- استفاده از اطلاعات

۵- اثربخشی بالینی

۶- ممیزی بالینی

۷- مدیریت کارکنان

 

مدیریت خطر و ایمنی بیمار

بیماران حق دارند که انتظار داشته باشند ،‌ مراقبت از آنها علاوه بر تطابق با بهترین شرایط و استانداردها و آخرین شواهد علمی و بالینی سلامتی ایشان را دچار مخاطره نسازد . همه ما روزانه در تلاش برایاجتناب از حوادث ناخوشایند و خطرات تهدید کننده می گذرانیم از طرفی انسان ممکن الخطاست.

پس ارزیابی حوادث نه برای پیدا کردن مقصر و اعمال تنبیه و سرزنش است بلکه امکان یادگیری ، تشخیص و درمان یک مشکل را در سیستم سلامت را نشان می دهد.

در بیمارستان خطاها دو دسته اند :

۱- بالقوه (خطر)

۲-  بالفعل (خطا)

خطرات ، مواردی هستند که نزدیک بوده انجام شود و بیمار را تهدید می کند ، که روش پیشگیرانه برای جلوگیری از انجام آنها اتخاذ می شود.

خطاها مواردی هستند که اتفاق افتاده و فعلا با بررسی زمینه هایی که منجر به بروز چنین خطاهایی شده اند ظهور دوباره این خطا در سازمان در مکان دیگر جلوگیری می کنیم.

جهت کار بر روی خطرات و خطاهایی که بیماران در مسیر درمانی با آن مواجهند لازم است موارد به دفتر حاکمیت بالینی گزارش شود. روش های مختلف برای گزارش خطر و خطاها شامل :

۱- گزارش شفاهی توسط افراد و یا مسئولین بخش ها

۲- ثبت کامپیوتری خطا در سایت بیمارستان

۳- انداختن گزارش خطا در صندوق های نصب شده در بیمارستان

۴- بررسی پرونده ها

۵- بررسی شکایات

ضمنآ لازم به یادآوری است که در ثبت ویا گزارش خطا نیازی به نام فرد و بخش نیست.

در پایان یادآور می شویم که یک جزء اساسی برای ارتقای ایمنی بیمار گزارش حوادث است و در حقیقت یادگیری در خطاها امری اساسی است که می تواند از وقوع حوادث مشابه در آینده جلوگیری نماید.

در فرهنگ ایمنی در قبال حوادث ناخواسته درمانی نباید افراد مورد سرزنش بی مورد و ناعادلانه قرار گیرند و با توجه به اینکه در سیستم های خدمات درمانی اکثریت قاطع خطاها زمینه سیستمیک دارند.

باید به فکر رفع بستر بروز خطا بود . با تمام این تفاسیر باید بین سرزنش و لزوم پاسخگویی و مسئولیت پذیری در قبال رفتار خود تفاوت قایل شویم . کلیه افراد سازمان در قبال حفظ سلامت و ایمنی بیمار مسئول هستند و باید نهایت تلاش خود را بنمایند.

اگر چه بروز خطا در اثر عوامل انسانی قابل اقماض است ولی خودداری از درس آموختن از وقایع رخ داده و به طریق اولی امتناع از استفاده از نتایج حاصله که باعث پیشگیری از بروز خطا می شود نابخشودنی است.  

مميزي باليني چيست ؟

مفهوم اوليه ي مميزي باليني براي اولين بار در سال ۱۹۸۹ و تحت عنوان مميزي پزشکي به نظام ملي سلامت انگلستان معرفي شد و بعدها در سال ۱۹۹۰ براي اينکه بتواند فعاليتهاي پرستاران و ساير ارائه دهندگان خدمات سلامت را نيز تحت پوشش درآورد به مميزي باليني تغيير نام يافت. مميزي باليني فرآيندي جهت ارتقاي کيفيت خدمات باليني است که به مرور زمان به چگونگي مراقبت از بيماران در مقايسه با استانداردهاي صريح و روشن مي پردازد و تغيرات لازم جهت بهبود ساختار، فرآيند و پيامدهاي مراقبت از بيماران  را شناسايي و اعمال مي کند و همچنين براي اطمينان از اعمال صحيح تغييرات  بهبود کيفيت خدمات نظام سلامت به پايش و بازبيني دوباره  فرآيندها مي پردازد.

يک تفاوت مهم ميان مميزي باليني و ساير انواع مميزي اين است که ارائه دهندگان خدمات سلامت مميزي باليني را از آن خود مي دانند( در حالت ايده ال) آنها خودشان فرآيند مميزي را انجام مي دهند، خودشان درمورد يافته هاي آن بحث مي کنند و به نتيجه مي رسند خودشان تغييرات را اعمال کرده و منجر به ارتقاء کيفيت مي شوند و ... درحاليکه در ساير انواع مميزي ، شخصي از بيرون مي آيد و سازمان را مميزي مي کند.

مراحل انجام مميزي باليني

۱- تشکيل تيم مميزي باليني ۲- انتخاب موضوع ۳- تعيين اهداف و استانداردهاي مميزي  ۴- انتخاب نمونه ۵- در نظر گرفتن مسائل اخلاقي ۶- برنامه ريزي و جمع آوري اطلاعات ۷- آناليز داده ها ۸- ارائه نتايج    ۹- نگارش گزارش ۱۰- اعمال تغييرات لازم ۱۱- تکرار  مميزي

انتخاب موضوع مميزي :

اهميت انتخاب موضوع : نقطه آغاز هر فعاليت ارتقاء کيفيت ، انتخاب موضوع آن است و اين انتخاب نياز به تفکر و برنامه ريزي دقيق و اولويت بندي مناسب دارد چرا که انجام هر پروژه مميزي مستلزم صرف منابع است.

معمولا براي انتخاب يک موضوع بايد به اين نکات توجه شود:

¨        وسعت و شدت مسأله  

¨        قابليت حل مسأله

¨        توانائي شما در حل مسأله

¨         ارتباط موضوع با حوزه کاري شما

¨        وجود استاندارد

بررسي وضعيت موجود:

پس از انتخاب موضوع مميزي بايد وضعيت موجود مورد بررسي قرار گيرد؛ وضعيت موجود وقتي معنا پيدا مي کند که با وضعيت استاندارد مقايسه شود بنابراين گام بعدي تعيين استانداردهاي مربوط به موضوع انتخاب شده است.

استاندارد وضعيت مطلوبي است که در نهايت مي خواهيم به آن برسيم . انتظار نداريم که با انجام يک پروژه مميزي باليني کل مشکل حل شود بلکه هدف نزديکتر شدن تا حداکثر امکان به وضعيت مطلوب ( استاندارد ) است  لذا ممکن است براي نيل به اين هدف انجام چرخه هاي متعدد مميزي باليني لازم باشد .

مداخله و تغيير :

سوال : چه زماني مداخله انجام مي شود ؟

- اگر در قسمتهائي از فرايند ارائه يک خدمت عدم تطابق با استاندارد وجود داشته باشد و اين عدم تطابق قابليت اصلاح داشته باشد انجام تغييرات ضرورت پيدا مي کند . اين تغييرات با طراحي مداخله ها ايجاد مي شوند . ولي بايد به اين نکته توجه داشت که هر  مداخله اي لزوماً منجر به تغيير و بهبود و ارتقاء نخواهد شد .

- پس : يک پروژه مميزي بايد به گونه اي طراحي گردد که احتمال اعمال تغييرات موثر به حداکثر برسد .

نکته:

اگر با انجام پروژه تغييرات در سيستم رخ دهد تا استقرار و ماندگاري وضعيت جديد بايد پايش صورت بگيرد . و لزوماً ايجاد تغييرات به معناي ماندگاري و ثبات وضع مطلوب نيست چرا که معمولاً تمايل به انجام امور به شيوه قديمي و قبلي وجود دارد لذا بايد به گروه و ذينفعان باز خورد داد و گزارش تهيه نمود .

شباهت ها وتفاوت هاي مميزي باليني با پژوهش

مميزي باليني گاهي به علت شباهت هاي فراواني که با پژوهش دارد، به اشتباه معادل آن انگاشته مي شود در حاليکه ميان اين دو تفاوت هاي قابل توجهي وجود دارد. هدف از پژوهش ايجاد دانش جديد مانند يافتن درماني بهتر براي يک بيماريست در صورتيکه مميزي به اين موضوع به اين موضوع مي پردازد که آيا مطابق بهترين و قويترين دستاوردهاي علمي عمل ميشود يا خير؟ به عبارتي رسالت پژوهش کشف عمل صحيح و رسالت مميزي اطمينان از انجام عمل صحيح است . 

 


استفاده از اطلاعات     :

 «اطلاعات زير بنای هر سيستم دارای استاندارد و کيفيت است    »

  با معرفی حاکميت بالينی جهت اجرا به نظام سلامت انگليس در سال ۱۹۹۸ ، کيفيت ،     بعنوان محور اصلاحات قلمداد شد. هدف اصلی حاکميت بالينی، يکپارچه نمودن کليه    فعاليتهای مؤثر بر مراقبت بيمار در يک استراتژی واحد و يگانه بوده که مشتمل برارتقاء کيفيت اطلاعات ، بهبود همکاری ، کار گروهی و يکسان سازی نحوه ارائه خدماتسلامت و طبابت مبتنی بر شواهد است . بديهی است که هر سازمانی به منظور نشان دادنبهبود کيفيت، نيازمند اطلاعات مناسب است . اطلاعات خوب برای برنامه ريزی ، اجرا ،مديريت و ارزيابی خدمات ضروری است

  زمانی که اطلاعات از صحت کافی برخوردار نبوده و نيز تلاشی برای بهبود اطلاعاتانجام نمی شود ، استفاده و بکارگيری آنها نيز با مشکل مواجه شده و نارسايی عمده ایدر سيستم ايجاد می نمايد که همانا عدم تمايل کادر بالينی به جمع آوری اطلاعات است.

  Greighton & Nichollos (2001)‎ در خصوص کار با اطلاعات بالينی موارد ذيل رامتذکر می شوند:

  • کل کادر بالينی را در اتخاذ تصميم مرتبط به نوع داده ای که قرار است جمع آوریشود، مشارکت دهيد.
  • از آگاهی مناسب کادر بالينی در ارتباط با دلايل جمع آوری اطلاعات مطمئن شويد.
  • کادر بالينی را در خصوص فوايد اطلاعات جمع آوری شده در جهت ارتقاء خدماتشانآگاه نماييد.
  • اطلاعات را در فواصل زمانی طولانی جمع آوری نماييد تا تغيير آن در طی زمان) روند) مشخص شود.
  • در تفسير تفاوتها و درک روند مهارت لازم را کسب نماييد.

  لذا بديهی است که به منظور راه اندازی و استقرار مطلوب برنامه حاکميت بالينینيز ، نيازمند اطلاعات به روز ، صحيح و با کيفيت مناسب جهت ايجاد زير ساخت ها وامکان پايش مستمر وضعيت بر اساس استانداردها و ارزيابی و الگو گيری از بهترين خدماتهستيم. .بخش کليدی حاکميت بالينی استفاده از اطلاعات بالينی است که شامل مراحل جمعآوری ، ذخيره ، تجزيه و تحليل و استفاده از آن است . به زعم ما، داده ها( data ) بيشتر به مفهوم اعداد و ارقامی است که مستقيماً مرتبط به خدمات بالينی می شود واطلاعات( information ) ، داده هايی هستند که تفسير شده و در هنگامی که از کيفيتارائه خدمات بحث می شود حائز اهميت و سودمند هستند . لذا برای موفقيت در برنامهحاکميت بالينی بيش از هر زمان ديگری نيازمند آنيم که اطلاعات کاملاً صحيح بوده وبادقت و اطمينان توليد و تفسير شده باشند.

  کيفيت داده ها بر اثربخشی اطلاعات تأثير گذار استمنظور ازداده های با کيفيت بالا ، داده هايی است که کامل ، صحيح ، مرتبط ، قابل دسترس و بهروز باشد . بهبود در نحوه جمع آوری اطلاعات ، مديريت و استفاده از اطلاعات درارتقاء کيفيت ارائه خدمات بالينی به بيماران و پايش مستمر و ارزشيابی خدمات، مؤثراست.

  نظام اطلاعات بالينی که متخصصان نظام بهداشت و درمان در سطح کلان و يا در يکبيمارستان به آن نياز مبرم داشته و آنان را قادر به مديريت و بازنگری کيفيت خدماتارائه شده می نمايد، بعنوان نظامی محسوب می شود که محتوی کليه اطلاعات مديريتی ،دموگرافيک و فردی مرتبط به کارکنان سلامت برای ارائه خدمات مبتنی برشواهد بهبيماران در هر زمان و هر کجا است . نظام يکپارچه اطلاعاتی که مبين نيازهای اطلاعاتیبيماران و کارکنان بالينی است، برای برنامه ريزی ، اجرا ، مديريت و ارزيابی خدماتسلامت ضروری است . نظام اطلاعاتی خوب و مطلوب، به کارکنان جهت شناسايی منابعی که بهآن نيازمندند و فرآيند های مؤثر و تعيين پيامدها و نتايج، کمک می نمايد . نظاماطلاعاتی خوب همچنين به متخصصان سلامت در تعيين اطلاعات برای پژوهش ها ، مميزی ،اثربخشی بالينی و تدوين راهنماهای بالينی کمک می‌نمايد


 

تعامل با بیمار و جامعه

بیماران در طی سفرشان در سیستم سلامت حق دارند که با احترام و صداقت با آن ها رفتار شود و در هر جا امکان داشته باشد بتواند در تصمیم گیری در مورد درمانشان شریک شوند . این مشارکت منجر به افزایش رضایتمندی و جلب اعتماد بیشتر مددجویان و، کاهش اضطراب بیماران ، درک بیشتر نیازهای فردی ، ارتباط بهتر متخصصان و اثرات مثبت بر سلامتی می شود.

فرهنگ سازی و تقویت باور مدیران و کارکنان در ارتباط با مبانی مشارکت بیمار و جامعه :

۱- بیمارستان تاسیس شده و ما اینجا هستیم چون ارباب رجوع ارزشمندی چون بیمار داریم

۲- ارباب رجوع ما مهمترین موجودی یعنی سلامتی اش را در اختیار ما گذارده  پس با او شرافتمندانه رفتار کنیم.

۳- بیماران شرکای اصلی و همراه مار در اعتلای سازمانی هستند.

۴- خروجی های سلامتی مرتبط با بیمار مهمترین دستاورد کار ماست.

۵- عالی ترین هدف ما سلامت و رضایت بیمار است.

۶- نظرات بیماران در حیطه کیفیت خدمات ، آینه ای صاف از نقاط ضعف و عملکرد ماست.

۷- تحلیل ایده ها و نظرات بیماران می تواند ضمن ارتقای کیفیت خدمات جلوی هزینه های اضافی بیمارستان را می گیرد.

۸- همان قدر که رضایت و آرامش بیمار مهم است تامین آرامش و رفع رنج از همراهان او نیز مرجع است.

۹- تعامل و همکاری بیمار با بیمارستان و تیم درمان ، ضامن موفقیت ماست.

روش های اجرایی :

۱- پاسخگویی به شکایات : دفتر رسیدگی به شکایات بیمارستان واقع در طبقه همکف جنب راهروی ادرای می باشد که در زمینه ...

۲- نظرسنجی از بیماران و همراهان : فرم های نظر سنجی بیماران هر ماه توسط منشی بخش ها در اختیار بیماران و همراهان قرار گرفته و پس از تکمیل اطلاعات مورد تجزیه وتحلیل قرار می گیرد و در نهایت اقدامات اصلاحی از آن استخراج می شود.

۳- آموزش به بیمار و خانواده :

موقعیت این واحد اتاق ابتدایی درمانگاه تخصصی است و توضیحات لازمه این واحد در بخش آموزش داده شده است. 

 


آموزش و مهارت آموزی

حاکمیت بالینی نیازمند فرهنگی است که در آن یادگیری مداوم ارزشمند است و آن را کلید موفقیت در مسیر ارتقای کیفیت می داند.

برای کنترل مدیریت خطر سازمان نیازمند کارکنانی مجرب , دارای دانش و مهارت هست. این امر نه فقط به پرسنل برای ارتقای مهارت هایشان کمک می کند بلکه باعث کمک و حمایت از آنها می شود.

هدف برنامه های آموزشی شامل :

۱ ایجاد فرصت رشد و مهارت و دانش کلیه کارکنان

۲- فراهم کردن برنامه های مختلف آموزشی داخل و یا خارج سازمانی

۳- برگزاری برنامه های آموزشی با توجه به نیاز سنجی 

یکی از ابزارهای توسعه مستمر دانش و مهارت  ، PDP ( برنامه توسعه فردی ) می باشد .

برنامه توسعه فردی : فرایندی برای ارزیابی نیازهای آموزشی و برنامه ریزی برای دست یافتن به نیازهاست.این برنامه باعث می شود شما به نیازهای آموزشی خود فکر کرده و با برنامه ریزی سیستماتیک برای توسعه آن اقدام نمایید. این برنامه ریزی زیر بنای مدیریت خطا و خطر است.

جهت تعیین PDP مورد نظر به سوالات زیر باید پاسخ دهم:

۱- در حال حاضر کجا هستم ؟

۲ به کجا می خواهم برسم ؟

۳- چگونه می توانم به جایی که می خواهم برسم؟

۴- چه منابعی به من کمک می کند؟

۵- چه موانعی در رسیدن من به هدف وجود دارد ؟

۶- چه زمانی به هدف می رسم؟ 

تماس با ما

شهرضا - خيابان صاحب الزمان - بيمارستان صاحب الزمان (عج)

 Email: sal-zaman-stat@sim.mui.ac.ir

ارتباط با ما

بيمارستان اميرالمومنين(ع) شهرضا

كد پستي : ۸۶۱۷۷۴۳۱۱۱ 

Email: shahreza_hos@mui.ac.ir

پيامك: ۱۰۰۰۳۱۱۳۲۱۳۲۱۵۴۵۴