previous pauseresume next

فتق

فتق ها ي جدار شکم ، فتق های روده ای یا فتق مغزی نیز وجود دارد اما بیشتر مردم فتقهای کشاله ران و ناف را بیشتر می شناسند. فتق های جدار شکم انواع مختلف و علل مختلفی دارد . شایع ترین فتق جدار شکم فتق اینگوینال یا مغبنی (کشاله ران) می باشد که بیشتر در سمت راست دیده می شود. فتق های جدار شکم ممکن است در جاهای مختلف وبه اسمهای گوناگون وجود داشته باشد

 

 اصولا فتق های جدار شکم علل مختلفی دارند ولی به ۲ گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم می شوند . علل مادرزادی که بیشتر به علت نقص ژنتیکی در تشکیل سیر آناتومیکی بیضه ها می باشدو در کودکان حتی موقع تولد دیده می شود و حتی ممکن است حاوی مایع نیز باشد. فتق های اکتسابی بیشتر در سنین بالاتر دیده می شود و از علل آن سیگار، فعالیت سنگین، مشکلات ریوی و سرفه های مزمن، مشکلات عضلانی، سابقه جراحی های ناحیه و ..... می باشد. البته فتق هایی که در سنین جوانی ایجاد می شود نیز ممکن است علت مادرزای داشته باشد.

کلا در فتق ها مسئله مهمی که باید در نظر گرفته شود آن است که محتوی فتق شامل چه ارگانها و عناصری می باشد. فتق های جدار شکم بیشتر شامل ارگانها ی داخل شکم و روده ها و امنتوم ها( چادرینه) می باشد و باید به آن دقت کرد. فرقی ندارد که فتق به چه دلیل ایجاد شده باشد بلکه باید در هر صورت تحت جراحی قرار گیرد.

 علائمی که فتق ها ایجاد می کنند بیشتر خود را به شکل توده در ناف و یا کشاله ران نشان می دهند که اندازه های مختلفی دارد. در موارد فتق نافی توده ای گرد از وسط ناف خارج می شود که می تواند از اندازه یک گردو تا اندازه یک توپ فوتبال باشد که بستگی به مراحل فتق و نقص جدار شکم دارد.

 از نظر آناتومیکی جدار شکم از لایه های مختلف تشکیل شده که کاملا محکم و روی هم می باشند .نقص این جداره ها به دلایلی که گفته شدباعث می شود که این احشاء شکمی به علت فشار داخل شکمی خارج شده و توسط پوست روی آن پوشیده و خود را بصورت توده نمایان کنند.

 علامت دیگر درد است ، درد مسله مهمی است که باید به آن دقت کرد. اصولا فتق ها تابع وضعیت بیمار کوچک و بزرگ و داخل و خارج می شوند. در هنگام سرفه یا زور زدن بیرون زده و هنگام خوابیدن داخل می رود. بيشتر بیماران موقع ایستادن زیاد دچار درد مبهم کشاله ران می شوند که به علت فشار فتق می باشد.

 بعضی اوقات فتق ها ( بیشتر در کشاله ران) ممکن است خود را با درد مبهم ناحیه نشان دهد و در معاینه توده ای لمس نشود.و بیمار باشکایت از درد مراجعه کند.

 در مورد فتق های کشاله ران ممکن است از يک توده کوچک شروع شده و یا تا داخل کیسه بیضه پيشرفت کرده و حتی باعث بزرگ شدن کیسه بیضه ها شده و گاهی تا اندزه یک توپ بسکتبال بزرگ شود که روده های بیمار را نیز در بر مي گیرد

 مسئله ای که مهم است این که تا وقتی که این توده ها متحرک هستند مشکلی ندارند ولی گاهی این توده ها گیر افتاده و باعث درد شدید می شودکه جزء اورژانسهای پزشکی بوده و حتما باید جا انداخته شود.(باید توده بیرون زده را به محل اصلی خود باز گرداند.) البته جا اندازی فتق فقط در فتق های کشاله را ن جایز است و تا دو بار ممانعتی ندارد اما فتق های دیگر باید تحت عمل جراحی قرار گیرندو جا اندازی جایز نمی باشد. البته جا اندختن فتق كشاله ران هم شرایطی داردهنگامی که فتق گیر می افتد به علت انسداد روده درون آن و کاهش خونرسانی احتمال پاره شدن روده داخل فتق وجود دارد که در صورت پیشرفت این مشکل و سیاه شدن روده جا انداختن جایز نبوده و بیمار حتما باید بصورت اورژانس جراحی شود و یا هنگامیکه بعد از دو بار جا اندازی، جا نیافتاد فتق باید به صورت اورژانس جراحی شود.

 علائم ايسکمی(کاهش خون رسانی) و کم خونی و احتمال پارگی روده شامل درد کل شکم، تب، تهوع و استفراغ شدید و عفونت خونی می باشد که بیمار حتما باید تحت جراحی قرار گیرد.

 فتق های اینگوینال( کشاله ران) در هر موقعی که تشخیص داده شود باید تحت جراحی قرار گیرند البته به جراحی اورژانس احتیاج ندارند. ( مگر در مواردی که اشاره شد) و باید به صورت سرپایی بیمار در اسرع وقت جراحی شود. در مواردی هم فتق کم کم بزرگ شده و داخل کیسه بیضه شده و گیر می افتد که به مرور زمان صورت می گیرد و از این فتق ها باید ترسید.

 محل برش فتق ها ي کشاله ران کمی پایینتر از برش آپاندیس روی شکم در هر دوطرف می باشد.

 در موارد فتق نافی در سنین بالا حتما باید جراحی شود . در بچه ها می توان تا سن ۴ سالگی صبر کرد اما در مواردی که بیش از ۴ سال بماند و یا گیر بیافتد و یا قطر نقص شکمی بیش از یک انگشت باشد(یعنی نوك انگشت وارد شکم شود) باید جراحی شود.

 

 پس در موارد فتق باید به پزشک مراجعه کرده و در مورد جراحی با وی مشاوره کرد تا از عوارض خطرناک تر جلوگیری شود.

 آیا بعد از عمل جراحی فتق عود می کند؟

 بله- فتق ها ممکن است بعد از جراحی دوباره عود کنند که بستگی به تکنیک عمل جراحی دارد . ما گاهی در جراحی فتق از مش یا یک توری مصنوعی استفاده می کنیم تا مانند یک پشتیبان از فتق جلوگیری کند که گاهی باز هم عود می کند.

 آیا فتق بند باعث بهبود فتق می شود؟

 خیر- در موارد فتق های کشاله ران برای مدت محدودی که بیمار جهت جراحی وقت ندارد اشکالی ندارد ولی باعث درمان آن نمی باشدو استفاده دراز مدت از فتق بند ها باعث چسبندگی لایه های فتق و مشکلتر کردن جراحی می شود.

 عوارض جراحی فتق چیست؟

 شایعترین عارضه جراحی فتق درد ناحیه می باشد . که گاهی تا یک سال باقی می ماندو آزار دهنده است. که مصرف مسکن ها و پوشیدن شورت های محکم که بیضه هارا بالا ببرد می تواند کمک کننده باشد.

 خونریزی و بزرگ شدن منطقه از عوارض دیررس جراحی ممکن است باشد که عموما کار خاصی احتیاج ندارد و با درمان علامتي(کمپرس آب گرم و مصرف مسکن ) بهتر می شود

 نکته اینجاست که فعالیت های سنگین را بیمار نباید بلافاصله بعد از جراحی شروع کند و احتمال عود فتق را زیاد می کند. عفو نت های زخم هم مانند هر زخم دیگر ممکن است اتفاق بیافتد . اصولا بعد از عمل جراحی فتق نباید تا ۴۸ ساعت به زخم آب بخورد ولی بعد از آن بیمار می تواند حمام برود.

در کل ورزیده بودن عضلات شکم از عود فتق ها جلوگیری می کند . اصولا فتق های کشاله ران در افرادی که عضلات شکمی شلی دارند بیشتر دیده می شود. 

بيمار بعد از عمل جراحي پس از شروع تغذيه هيچ ممنوعيت غذايي ندارد مگر در موارد بيمايهاي خاص ( فشار خون بالا ، ديابت ، بيماريهاي قلبي و ....) :

۱-      مراقبت از زخم و تعویض پانسمان و شستشوی زخم

۲-      پیگیری مجدد از نظر بررسی مجل عمل

۳-      از سر گرفتن فعالیت طبیعی بعد از ۴-۲ هفته

۴-      توجه به علایم و نشانه های عفونت مثل تب ، ترشح چرکی از محل عمل  .

۵- آنتي بيوتيك خوراكي براي پيشگيري از عفونت محل عمل مي باشد طبق دستور پزشك به موقع مصرف نمائيد.

۶- - در صورت خارج شدن ترشح از محل بخيه ها و تورم و قرمزي و دردناك شدن محل عمل به پزشك اطلاع دهيد .

۷- حداقل تا ۳ ماه از انجام كارهايي كه باعث افزايش فشار در داخل شكم و ناحيه عمل مي شود (بلند كردن اشياء سنگين ، زورزدن بيمورد ، ورزش هاي كششي وسنگين )خودداري نمائيد.

۸- از ايجاد يبوست جلوگيري شود .

۹- براي كشيدن بخيه ها بين روز ها ۷ الي ۱۰ طبق نظر پزشك مراجعه نماييد .

۱۰- رژيم غذايي بايد حاوي مقادير كافي گوشت ، تخم مرغ و لبنيات ، ميوه و سبزيجات ، باشد .

۱۱- مصرف آب و مايعات بقدر كافي فراموش نشود .

۱۲- طي دوهفته بعد از عمل ازمصرف مواد نفاخ ( ذرت ، لوبيا ، نخود ، نوشابه هاي گازدار) جلوگيري بعمل آيد .

۱۳-  حمام ، بعد از ترخيص از بيمارستان بلا مانع است مگر اينكه پزشك معالج دستور خاصي داده باشند .

 

۱۴- مصرف ماست ، نان تست و نان سوخاري ازايجاد نفخ جلوگيري مي كند .

تماس با ما

شهرضا - خيابان صاحب الزمان - بيمارستان صاحب الزمان (عج)

 Email: sal-zaman-stat@sim.mui.ac.ir

ارتباط با ما

بيمارستان اميرالمومنين(ع) شهرضا

كد پستي : ۸۶۱۷۷۴۳۱۱۱ 

Email: shahreza_hos@mui.ac.ir

پيامك: ۱۰۰۰۳۱۱۳۲۱۳۲۱۵۴۵۴